Nếu như các xã phía Nam của tỉnh Thái Nguyên được biết đến là thủ phủ chè trung du của cả nước, thì tại khu vực phía Bắc, với vùng khí hậu đặc trưng, chè hoa vàng được coi là “tinh hoa của núi rừng”. Từ một cây mọc tự nhiên dưới tán rừng, chè hoa vàng được phát triển thành nông sản chất lượng cao, đạt tiêu chuẩn ocop 4 sao.

Công nhân Công ty TNHH Hà Diệp sơ chế chè hoa vàng tươi.

Chè hoa vàng hay còn gọi là Kim hoa trà là loại cây bản địa mọc rải rác trong rừng, tập trung ở các xã Chợ Đồn, Yên Phong, Nghĩa Tá, Bạch Thông…

Không chỉ là thức uống, chè hoa vàng còn là dược liệu giúp hỗ trợ thanh lọc cơ thể, hỗ trợ giải độc gan, lá chè trà hoa vàng có tác dụng giảm cân, chống lão hóa, trị mụn…

Khoảng hơn 10 năm trước, cây chè hoa vàng được một số người dân bản địa biết đến, dùng để đun nước uống nhưng chưa biết đến giá trị dược liệu của loại cây này.

Những năm gần đây, thương lái tìm mua với giá cao, cây chè hoa vàng được người dân chú trọng chăm sóc, nhân giống; các doanh nghiệp, hợp tác xã (HTX) mạnh dạn đầu tư, xây dựng chè hoa vàng trở thành sản phẩm nông nghiệp có thương hiệu trên thị trường.

HTX nông lâm Nghĩa Tá là đơn vị thực hiện liên kết thu mua chè hoa vàng tại khu vực các xã Chợ Đồn, Nghĩa Tá, Yên Phong.

Đến nay, vùng nguyên liệu của HTX đạt khoảng 10ha. Chị Dương Khánh Ly, Giám đốc HTX nông lâm Nghĩa Tá, chia sẻ: HTX chú trọng vùng nguyên liệu đầu vào, đảm bảo an toàn thực phẩm trong khâu chế biến, đến nay sản phẩm Trà hoa vàng của HTX đã đạt tiêu chuẩn OCOP 3 sao cấp tỉnh.

Bên cạnh bán sản phẩm Trà hoa vàng, HTX còn sản xuất cây giống, bán với giá từ 15-30 nghìn đồng/cây. Hoạt động của HTX không chỉ tạo đầu ra ổn định cho sản phẩm chè hoa vàng, mà còn tạo việc làm thường xuyên cho hàng chục lao động địa phương.

Trà hoa vàng đạt tiêu chuẩn OCOP 4 sao.

Xác định để cây chè hoa vàng phát triển bền vững, cần đẩy mạnh liên kết và phát triển chế biến sâu sản phẩm. Năm 2021, Công ty TNHH Hà Diệp đầu tư vốn xây dựng nhà xưởng và hệ thống máy móc chế biến quy mô lớn.

Theo Giám đốc Hà Minh Đợi, sản phẩm chủ lực từ chè hoa vàng của Công ty là Trà nguyên bông, Trà túi lọc, Rượu trà hoa vàng. Trong đó hai sản phẩm Trà hoa vàng nguyên bông và Trà túi lọc đã đạt tiêu chuẩn OCOP 4 sao.

Được ví như “vàng xanh” của núi rừng, hiện tại các sản phẩm chế biến từ chè hoa vàng có giá hàng triệu đồng cho 1kg bông sau sấy.

Trước khi sáp nhập, tỉnh Bắc Kạn (cũ) đã xác định cây chè hoa vàng là ngành hàng chủ lực, trục sản phẩm dược liệu cấp quốc gia giai đoạn 2020-2025, tầm nhìn đến 2035. Để thực hiện mục tiêu này, đề tài khoa học “Nghiên cứu đặc điểm sinh học và kỹ thuật gây, trồng cây trà hoa vàng” đã được phê duyệt.

Đề tài đã xác định được thực trạng phân bố, khai thác và sử dụng cây chè hoa vàng làm cơ sở cho nghiên cứu và khai thác phát triển sản xuất; cung cấp một số biện pháp kỹ thuật trong giâm hom chè hoa vàng, góp phần hoàn thiện quy trình kỹ thuật nhân giống.

Thông qua đó, người dân lựa chọn được nguồn cây giống đảm bảo chất lượng, xây dựng quy trình chăm sóc đúng kỹ thuật để từng bước mở rộng quy mô vùng nguyên liệu của loại chè quý này.